Thứ Bảy, ngày 21 tháng 11 năm 2026

Xem nghệ thuật đương đại lần đầu: bắt đầu từ cảm giác, đừng tìm đáp án

Bùi Khánh Huyền · 21/11/2026 06:15 · cập nhật 21/11/2026 06:22 · đọc 3 phút
Xem nghệ thuật đương đại lần đầu: bắt đầu từ cảm giác, đừng tìm đáp án

Đứng trước một tác phẩm đương đại mà chẳng hiểu nó nói gì là trải nghiệm rất thường gặp, kể cả với người xem lâu năm. Cách vào cửa nhẹ nhàng nhất không phải là tìm đáp án đúng, mà là lắng nghe cảm giác của chính mình.

Nhiều người bước vào một không gian trưng bày nghệ thuật đương đại với tâm thế như đi thi: phải hiểu tác phẩm này nói gì, phải đọc được ý đồ của tác giả, phải có một nhận xét cho ra dáng. Rồi khi đứng trước một vật thể lạ, một bức tranh không giống thứ gì quen thuộc, hay một đoạn video dài khó nắm bắt, họ lúng túng, tự nhủ chắc mình không có năng khiếu thưởng thức, rồi đi nhanh qua cho xong. Thật ra cảm giác đó không chứng tỏ mình kém, mà chỉ chứng tỏ mình đang xem nghệ thuật bằng một thói quen không hợp với nó.

Cứ xem bằng mắt và cơ thể trước đã

Trước khi đọc bất cứ dòng giới thiệu nào, hãy đứng trước tác phẩm một lúc và để ý xem mình thấy gì. Màu sắc có làm mình dễ chịu hay khó chịu không, kích thước có khiến mình thấy nhỏ bé hay choáng ngợp không, chất liệu có gợi nhớ tới thứ gì quen thuộc trong đời sống không. Những phản ứng đó nghe có vẻ đơn giản, nhưng chính là cách cơ thể mình đang trò chuyện với tác phẩm.

Có những tác phẩm cần đi vòng quanh mới thấy hết, có những tác phẩm cần đứng xa rồi lại gần, có tác phẩm chỉ thật sự có ý nghĩa khi mình ngồi xuống và nhìn thật lâu. Đừng vội chụp ảnh rồi đi, vì ảnh chụp chỉ giữ lại hình dáng, còn cảm giác về không gian, ánh sáng và sự hiện diện của tác phẩm thì chỉ có ở đó mới cảm được. Dành cho mỗi tác phẩm vài phút đứng yên, nhiều khi còn đáng giá hơn việc lướt qua cả chục tác phẩm trong vội vã.

Đọc ít thôi, nhưng đọc đúng lúc

Bảng giới thiệu bên cạnh tác phẩm có thể giúp mình hiểu thêm bối cảnh, nhưng đọc quá nhiều trước khi xem lại dễ làm mình xem theo lời người khác thay vì xem bằng mắt mình. Một cách hay là xem trước, cảm nhận trước, rồi mới đọc. Khi đó những dòng chữ không còn là đáp án áp đặt, mà trở thành gợi ý để mình đối chiếu với cảm giác vừa có.

Nếu đi xem cùng bạn bè, hãy thử hỏi nhau xem mỗi người thấy gì, thay vì hỏi nhau xem tác phẩm này nghĩa là gì. Hai người đứng cùng một chỗ mà thấy hai thứ khác nhau là chuyện rất thường, và chính sự khác nhau đó làm buổi xem trở nên vui. Không có ai đúng ai sai ở đây, chỉ có những cách nhìn khác nhau, và mỗi cách nhìn đều nói lên một phần về người xem.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đi xem lần đầu thì nên xem ít, xem chậm

Một sai lầm phổ biến của người mới là muốn xem hết mọi thứ trong một buổi, sợ bỏ sót tác phẩm nào quan trọng. Kết quả là càng về cuối càng mệt, càng chẳng nhớ nổi mình vừa xem gì. Thà chọn một phần nhỏ của buổi trưng bày, xem thật chậm, rồi ra ngoài uống nước và nghĩ lại, còn hơn đi hết mà đầu óc trống rỗng.

Sau buổi xem, nếu có một tác phẩm nào đó cứ lởn vởn trong đầu, dù mình thích hay không thích nó, thì đó là dấu hiệu buổi xem đã có tác dụng. Có thể tìm hiểu thêm về tác giả đó khi về nhà, xem thêm vài tác phẩm khác của họ, và lần sau đi xem sẽ thấy mình đã có thêm một điểm tựa. Cứ như vậy, mỗi lần xem thêm một chút, vốn liếng của mình dày lên lúc nào không hay.

Nghệ thuật đương đại không đòi hỏi người xem phải có bằng cấp hay kiến thức sẵn, nó chỉ cần người xem chịu dừng lại và thành thật với cảm giác của mình. Lần đầu có thể còn bỡ ngỡ, lần thứ hai đã quen hơn, và tới lần thứ ba, mình sẽ bắt đầu nhận ra gu của mình nằm ở đâu. Không cần vội, cứ bắt đầu từ cảm giác, phần còn lại sẽ tới dần.

Bùi Khánh Huyền
Phóng viên

Phóng viên chuyên ghi chép hiện trường, yêu thích kể chuyện bằng hình ảnh và dữ liệu thực tế.