Nội dung chính
TPHCM chỉ có thể trở thành cực tăng trưởng quốc gia khi phát huy tối đa vai trò vùng động lực then chốt.
Ông Trần Quang Thắng, Viện trưởng Viện Kinh tế và Quản lý TPHCM, nhấn mạnh rằng các cơ chế, chính sách ưu đãi do Quốc hội thông qua đã tạo nền tảng vững chắc cho thành phố thực hiện các đột phá kinh tế. Khi khai thác được tiềm năng của khu vực sau sáp nhập, TPHCM có thể không chỉ dẫn đầu trong nước mà còn lan tỏa ảnh hưởng tới cả khu vực Đông Nam Á.
Cần mạnh dạn hơn trong phân quyền, tài chính và liên kết vùng
Đại hội 14 của Đảng đã đưa ra những chỉ tiêu quan trọng: phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, nâng cao hiệu quả khu vực kinh tế nhà nước, thúc đẩy khu vực tư nhân, và thiết lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Để hiện thực hóa các mục tiêu này, TPHCM cần đồng thời:
- Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường: xóa bỏ rào cản hành chính, minh bạch hoá chính sách đất đai, đầu tư và tài chính.
- Tái cấu trúc doanh nghiệp nhà nước, tập trung vào các lĩnh vực then chốt và áp dụng quản trị hiện đại.
- Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn, công nghệ và chuỗi giá trị toàn cầu.
- Chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, dựa trên năng suất, đổi mới và công nghiệp chế biến – chế tạo.
Đột phá khoa học‑công nghệ và chuyển đổi số
Giai đoạn tới, lực lượng sản xuất mới – bao gồm bán dẫn, AI, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo, robot và sản xuất thông minh – sẽ là động lực chính. Phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia và xây dựng các trung tâm nghiên cứu sẽ giúp TPHCM duy trì vị thế “đầu tàu” trong khu vực.
Vị thế kinh tế của TPHCM
Với khoảng 20‑22% GDP cả nước, TPHCM sở hữu lợi thế về quy mô kinh tế, nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng logistics, cảng biển và sân bay quốc tế. Tuy nhiên, thành phố cũng đang đối mặt với các thách thức: hạ tầng quá tải, không gian phát triển hạn chế, và thiếu nguồn lực đầu tư công.
Các ưu đãi FTZ, quyền tự chủ tài chính, và việc giữ lại 100% nguồn thu từ quỹ đất TOD để tái đầu tư hạ tầng đã tạo môi trường thuận lợi cho các dự án quy mô lớn.
Chiến lược phát triển sau sáp nhập
TPHCM đang thực hiện tái cấu trúc không gian phát triển, đầu tư hạ tầng giao thông đa phương thức và đổi mới quản trị để trở thành “nhạc trưởng” kiến tạo vùng. Các bước cụ thể bao gồm:
- Liên kết chặt chẽ với Bình Dương và Bà Rịa‑Vũng Tàu, xây dựng hành lang kinh tế ven biển và công nghiệp.
- Đẩy nhanh xây dựng các tuyến cao tốc, đường sắt liên vùng, mạng lưới metro mở rộng tới Bình Dương.
- Phát triển hệ thống cảng Cái Mép‑Thị Vải, đồng thời nâng cấp cảng Vũng Tàu để hỗ trợ logistics khu vực.
- Rà soát lại cấu trúc hành chính: giảm số đơn vị từ 273 xuống 102, tăng tốc độ ra quyết định.
- Xây dựng bộ tiêu chí đánh giá phát triển dựa trên tiềm năng địa phương – ví dụ: logistics ở Bà Rịa‑Vũng Tàu, công nghiệp công nghệ cao ở Bình Dương, tài chính‑dịch vụ ở trung tâm TPHCM.
Như vậy, nếu TPHCM thực hiện đồng bộ các biện pháp trên – từ cải cách thể chế, đầu tư hạ tầng, đến đổi mới quản trị – thành phố sẽ không chỉ duy trì vị thế “cực tăng trưởng” trong nước mà còn trở thành trung tâm tài chính‑thương mại‑logistics hàng đầu khu vực.
TPHCM phải thực sự trở thành “nhạc trưởng” kiến tạo phát triển vùng.