Việt Nam đạt kim ngạch xuất khẩu bột cá 300 triệu USD, trong khi Trung Quốc chiếm 90% nhập khẩu toàn cầu

Trong hội nghị tổng kết công tác năm 2025 của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, ông Nguyễn Hoài Nam – Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) công bố con số ấn tượng: xuất khẩu bột cá của Việt Nam năm 2025 đạt gần 300 triệu USD. Đây chỉ là phần xuất khẩu, chưa tính tiêu thụ nội địa, cho thấy tiềm năng chưa được khai thác hết.

1. Nhu cầu toàn cầu và vị thế của Trung Quốc

Theo số liệu của FAO và các báo cáo thị trường, nhu cầu bột cá trên thế giới đang tăng trưởng ổn định. Peru hiện là nhà sản xuất lớn nhất với khoảng 20% nguồn cung, trong khi Trung Quốc nhập khẩu tới 90% sản lượng toàn cầu, biến quốc gia này thành khách hàng quan trọng nhất.

2. Lợi thế sản xuất của Việt Nam

Với tổng sản lượng thủy sản năm 2025 đạt 9,95 triệu tấn (tăng 3% so với 2024), trong đó nuôi trồng chiếm 6,1 triệu tấn, nguồn nguyên liệu cho bột cá ngày càng dồi dào. Sản lượng thức ăn thủy sản năm 2025 lên tới 5,39 triệu tấn, tạo cơ sở hạ tầng mạnh mẽ cho chuỗi giá trị.

Thêm vào đó, Việt Nam không chỉ là nhà sản xuất mà còn là người nhập khẩu bột cá – khoảng 114.619 tấn năm 2022, xếp thứ 7 trên thế giới, cho thấy thị trường nội địa vẫn còn chỗ cho sản phẩm chất lượng cao.

3. Các doanh nghiệp tiêu biểu đang biến phế phẩm thành “vàng xanh”

Công ty TNHH Phúc Lộc (TP.HCM)

Ông Nguyễn Thành Lộc cho biết công ty thu mua ~60 tấn phế phẩm/ngày, sản xuất 4.000‑5.000 tấn bột cá/năm, doanh thu 72‑90 tỷ đồng. Nếu nhận hỗ trợ công nghệ, họ có thể nâng độ đạm lên 64% và giảm nhập khẩu 140.000 tấn bột cá mỗi năm.

Công ty TNHH Tứ Hải (TP.HCM)

Ông Đào Quốc Tuấn chia sẻ: xương cá đục được làm sạch, sấy khô và xuất khẩu sang Nhật với giá 10 USD/kg, mang lại 10‑12 tỷ đồng/năm. Công ty đang mở rộng sang chế biến riêu ghẹ đóng hộp và bột chitosan, giá bán tới 1.000 USD/kg.

4. Triển vọng và đề xuất chính sách

Theo chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến 2030, sản lượng nuôi trồng dự kiến đạt 7 triệu tấn, đồng thời ước tính năm 2030 sẽ có 650.000 tấn phế phụ phẩm tôm (giá trị 80‑100 triệu USD) và 1,3 triệu tấn cá tra (giá trị >500 triệu USD). Những số liệu này chứng minh tiềm năng khai thác nguồn tài nguyên “vòng tròn” để đáp ứng nhu cầu protein toàn cầu.

TS Phạm Quốc Huy, Trưởng Phân viện Nghiên cứu hải sản phía Nam, nhấn mạnh: cần có khung pháp lý rõ ràng, ưu đãi thuế, tín dụng xanh và hỗ trợ công nghệ để biến phế phẩm thành ngành công nghiệp bền vững. Việc đưa bột cá vào danh mục quản lý của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, thay vì ngành chăn nuôi, sẽ giúp thống kê chính xác hơn và tạo điều kiện cho doanh nghiệp khai thác lợi nhuận.

Kết luận

Việt Nam đang đứng ở ngã rẽ quan trọng: với nguồn nguyên liệu dồi dào, cơ sở hạ tầng ngày càng hiện đại và nhu cầu toàn cầu tăng cao, bột cá có thể trở thành nguồn thu ngoại tệ bền vững. Để hiện thực hoá tiềm năng này, cần:

• Đánh giá lại mã HS để bột cá được tính trong kim ngạch thủy sản.
• Triển khai ưu đãi thuế và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp công nghệ cao.
• Thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu và chính quyền.

Bạn nghĩ sao về khả năng biến phế phẩm thủy sản thành “vàng xanh” cho nền kinh tế Việt Nam? Hãy chia sẻ ý kiến và theo dõi chúng tôi để nhận thêm những phân tích chuyên sâu.