Nghị định 350/2025/NĐ-CP về khuyến khích phát triển văn học, có hiệu lực từ 15/2/2026, hứa hẹn mở ra một kỷ nguyên mới cho văn học Việt Nam.

Bối cảnh và ý nghĩa của Nghị định

Lần đầu tiên, lĩnh vực sáng tạo tinh thần – văn học – được đưa vào một khung pháp lý toàn diện, đồng bộ và có tầm nhìn dài hạn. Trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, Nghị định được các nhà văn ví như “ngọn đuốc” ấm áp, cung cấp nguồn động lực thiết thực cho những người cầm bút.

Động lực mới cho nhà văn và doanh nghiệp

Nhà văn Niê Thanh Mai (Phó Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số) cho rằng Nghị định giống như một “ngọn đuốc” – ánh sáng soi đường, ngọn lửa sưởi ấm, giúp nhà văn vượt qua rào cản tài chính và thiếu “sân chơi” rộng lớn. Nhờ có cơ chế hỗ trợ, các tác phẩm không chỉ dừng lại ở sách giấy mà còn có cơ hội chuyển thể thành phim, kịch, hoặc nội dung số.

Điểm đáng chú ý là Nghị định lần đầu tiên khuyến khích doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư và đồng hành cùng hoạt động sáng tác, phổ biến văn học. Điều này không chỉ đa dạng hoá nguồn lực xã hội mà còn tạo ra một “kim chỉ nam” pháp lý giúp doanh nghiệp hỗ trợ văn học một cách chính danh, minh bạch và bền vững.

Hành lang pháp lý và bảo hộ quyền tác giả

Theo nhà văn Võ Thị Xuân Hà, Nghị định tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc cho nền văn học, nhưng để thực hiện hiệu quả cần có các giải pháp đồng bộ:

• Tăng mức nhuận bút và thiết lập các giải thưởng văn học có giá trị kinh tế thực sự.
• Đẩy mạnh biện pháp bảo hộ bản quyền, đặc biệt trên không gian mạng, với các chế tài đủ mạnh.
• Đầu tư cho các trại sáng tác, chương trình giao lưu tại các vùng miền, đặc biệt là khu vực biên giới và hải đảo.
• Khôi phục và nâng cao vai trò của lý luận, phê bình để xây dựng một hệ sinh thái phê bình lành mạnh.

Chiến lược phát triển bền vững trong kỷ nguyên số

Văn học không còn giới hạn trong sách giấy. Nghị định khuyến khích:

• Phát triển sách điện tử, sách nói và các nền tảng đọc thông minh.
• Liên kết văn học với điện ảnh, sân khấu, âm nhạc để mở rộng đối tượng độc giả, đặc biệt là giới trẻ.
• Đầu tư ngân sách cho dịch thuật các tác phẩm tiêu biểu sang tiếng nước ngoài, đưa văn hóa Việt ra thế giới.

Đồng thời, cần xây dựng hệ thống thư viện hiện đại tại trường học và khu dân cư, đổi mới phương pháp giảng dạy văn học theo hướng giáo dục thẩm mỹ, tạo thói quen đọc sách tự nhiên và bền vững.

Kết luận và hướng đi tương lai

Như nhà văn Võ Thị Xuân Hà nhấn mạnh, “khuyến khích phát triển văn học không chỉ là hỗ trợ tài chính, mà là xây dựng một hệ sinh thái văn hóa toàn diện, trong đó người viết được trân trọng, tác phẩm được lan tỏa và độc giả được nuôi dưỡng”. Nghị định 350/2025/NĐ-CP đánh dấu sự công nhận sâu sắc của Nhà nước đối với vai trò thiết yếu của văn học trong đời sống tinh thần xã hội, mở ra cơ hội để văn học Việt Nam vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

Phương Lan (TTXVN)