Lê Thiết Cương, một biểu tượng tiêu biểu trong lĩnh vực hội họa đương đại Việt Nam, đã ra đi vào ngày 17/7 tại Hà Nội, hưởng thọ 64 tuổi. Sự ra đi của ông đã để lại một khoảng trống lớn và nỗi tiếc thương sâu sắc trong lòng bạn bè, các nghệ sĩ và những người yêu nghệ thuật.
Trong suốt cuộc đời, Lê Thiết Cương đã thể hiện một tinh thần nghệ thuật phóng khoáng và lạc quan. Dù cuộc sống riêng tư có nhiều thử thách và gập ghềnh, ông vẫn luôn duy trì được sự hào hứng và niềm đam mê với nghệ thuật. Với nhiều nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu, diễn viên và hoa hậu, Lê Thiết Cương không chỉ là một người bạn mà còn là một người tri kỷ. Căn nhà số 39 Lý Quốc Sư tại Hà Nội đã trở thành một điểm hẹn quen thuộc của các văn nghệ sĩ trên cả nước.
Nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, một người bạn thân thiết của Lê Thiết Cương, đã chia sẻ về giây phút tiễn biệt đầy xúc động: ‘Khi chúng tôi vào bệnh viện, Cương nói: Cầm tay tôi đi. Tôi cầm tay Cương và biết đó là lần cuối. Dù các bác sĩ đã làm hết sức mình, Cương vẫn muốn ở lại bệnh viện với một hy vọng mong manh. Cương không đầu hàng, vẫn kiên cường đối mặt với lằn ranh sinh tử, đúng như tính cách bền bỉ, bất khuất đã theo anh suốt cuộc đời.’
Nhà thơ Lê Thiếu Nhơn đã gọi sự ra đi của Lê Thiết Cương là ‘Lê Thiết Cương trở về miền tối giản của riêng mình’. Theo anh, từ tranh sơn dầu đến sơn mài, Lê Thiết Cương đã giữ vững phong cách riêng của mình – sử dụng chất liệu truyền thống, kỹ thuật truyền thống, nhưng tạo hình hiện đại với những mảng phẳng và đậm nhạt sâu sắc.
Trong suốt sự nghiệp nghệ thuật của mình, Lê Thiết Cương đã sống một cuộc đời nghiêm khắc và cao độ. Ông đã từng thừa nhận: ‘Một đời làm nghệ thuật vẽ được mấy tranh đẹp, nhầm lẫn, sai lầm, mò mẫm là chính, hoang mang, ảo tưởng là chính… Nhưng đó là cuộc sống – có hay có dở, có thăng có trầm và nghệ thuật cũng sinh động như vậy’. Những lời này cho thấy một nghệ sĩ không chỉ đam mê mà còn có một cái nhìn sâu sắc về nghệ thuật và cuộc sống.
Người nghệ sĩ này đã lặng lẽ rời khỏi thế gian, nhưng như nhà thơ Hữu Việt đã mượn lời Gabriel García Márquez để nói: ‘Người ta không chết khi trái tim ngừng đập, mà là khi bị lãng quên’. Lê Thiết Cương sẽ không bị lãng quên. Ông sẽ tiếp tục sống qua những bức tranh, câu chữ, những buổi trò chuyện nghệ thuật và trong ký ức của những người ở lại. Di sản nghệ thuật và ký ức về ông sẽ tiếp tục truyền cảm hứng cho các thế hệ nghệ sĩ và những người yêu nghệ thuật sau này.